భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ 1885 డిసెంబర్ 28న స్థాపించబడింది. దీనిని స్థాపించినది A.O. హ్యూమ్ (Allan Octavian Hume) కాగా, మొదటి సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించినది W.C. బెనర్జీ. ఆ సమయంలో బ్రిటిష్ వైస్రాయ్ లార్డ్ డఫ్రిన్ (Lord Dufferin).
వివరణాత్మక జాబితా కంటే ముందు, మీ ఎగ్జామ్ ప్రిపరేషన్ కోసం ఇక్కడ ఒక ఇంటరాక్టివ్ టేబుల్ ఉంది. దీని ద్వారా మీరు వివిధ సంవత్సరాలు, అధ్యక్షులు మరియు ముఖ్య అంశాలను సులభంగా వెతకవచ్చు:
| సంవత్సరం | ప్రదేశం | అధ్యక్షుడు | ముఖ్యమైన అంశం / ప్రాముఖ్యత |
|---|---|---|---|
| 1885 | బొంబాయి | W.C. బెనర్జీ | INC మొదటి సమావేశం (72 మంది హాజరు). |
| 1886 | కలకత్తా | దాదాభాయ్ నౌరోజీ | రెండవ సమావేశం. (నౌరోజీ మొత్తం 3 సార్లు అధ్యక్షత వహించారు). |
| 1887 | మద్రాస్ | బద్రుద్దీన్ త్యాబ్జీ | మొదటి ముస్లిం అధ్యక్షుడు. |
| 1888 | అలహాబాద్ | జార్జ్ యూల్ (George Yule) | మొదటి ఆంగ్ల/విదేశీ అధ్యక్షుడు. |
| 1896 | కలకత్తా | రహిమతుల్లా సయానీ | మొదటిసారిగా ‘వందేమాతరం’ గేయాన్ని ఆలపించారు. |
| 1905 | బెనారస్ (వారణాసి) | గోపాల కృష్ణ గోఖలే | బెంగాల్ విభజనకు వ్యతిరేకంగా ‘స్వదేశీ ఉద్యమానికి’ మద్దతు. |
| 1906 | కలకత్తా | దాదాభాయ్ నౌరోజీ | మొదటిసారిగా ‘స్వరాజ్’ (Swaraj) అనే పదాన్ని ఉపయోగించారు. |
| 1907 | సూరత్ | రాష్ బిహారీ ఘోష్ | సూరత్ చీలిక – కాంగ్రెస్ అతివాదులు, మితవాదులుగా విడిపోయింది. |
| 1911 | కలకత్తా | బిషన్ నారాయణ్ దార్ | మొదటిసారిగా ‘జనగణమన’ జాతీయ గీతాన్ని ఆలపించారు. |
| 1916 | లక్నో | A.C. మజుందార్ | లక్నో ఒప్పందం – అతివాదులు, మితవాదులు తిరిగి కలయిక. కాంగ్రెస్, ముస్లిం లీగ్ మధ్య ఒప్పందం. |
| 1917 | కలకత్తా | అనీబిసెంట్ (Annie Besant) | మొదటి మహిళా అధ్యక్షురాలు. |
| 1924 | బెల్గాం | మహాత్మా గాంధీ | గాంధీజీ అధ్యక్షత వహించిన ఏకైక సమావేశం. |
| 1925 | కాన్పూర్ | సరోజిని నాయుడు | మొదటి భారతీయ మహిళా అధ్యక్షురాలు. |
| 1929 | లాహోర్ | జవహర్లాల్ నెహ్రూ | ‘పూర్ణ స్వరాజ్’ (సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యం) తీర్మానం ఆమోదం. |
| 1931 | కరాచీ | సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్ | ప్రాథమిక హక్కులు మరియు జాతీయ ఆర్థిక కార్యక్రమంపై తీర్మానాలు. |
| 1938 | హరిపుర | సుభాష్ చంద్రబోస్ | జాతీయ ప్రణాళికా సంఘం (National Planning Committee) ఏర్పాటు (దీనికి నెహ్రూ ఛైర్మన్). |
| 1939 | త్రిపురి | సుభాష్ చంద్రబోస్ | గాంధీజీ బలపరిచిన పట్టాభి సీతారామయ్యపై బోస్ విజయం (తర్వాత బోస్ రాజీనామా చేశారు). |
| 1946 | మీరట్ | J.B. కృపలానీ | స్వాతంత్ర్యం వచ్చే సమయానికి (1947) కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు. |
ALSO READ: TGPSC Dy.EO నోటిఫికేషన్ 2026 విడుదల – 24 పోస్టులు, సిలబస్, బుక్ లిస్ట్ & ప్రిపరేషన్ టిప్స్
ముఖ్య గమనిక: పరీక్షల సమయంలో కేవలం జాబితాలు బట్టీ పట్టడం కంటే, దేని తర్వాత ఏది జరిగిందో కాలక్రమంలో (chronology) గుర్తుంచుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
సూరత్ సమావేశం
1907
చరిత్ర గతిని మార్చిన అంశం (సూరత్ చీలిక):
ఈ సమావేశంలో కాంగ్రెస్ పార్టీ అతివాదులు (Extremists) మరియు మితవాదులు (Moderates) గా విడిపోయింది. దీనివల్ల జాతీయోద్యమం కొన్నేళ్ల పాటు బలహీనపడింది. టిలక్, లాలా లజపతిరాయ్ వంటి నేతలు కాంగ్రెస్కు దూరమయ్యారు.
లక్నో సమావేశం
1916
చరిత్ర గతిని మార్చిన అంశం (లక్నో ఒప్పందం):
9 ఏళ్ల తర్వాత అతివాదులు, మితవాదులు తిరిగి కాంగ్రెస్లో కలిశారు. అలాగే బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా పోరాడేందుకు కాంగ్రెస్ మరియు ముస్లిం లీగ్ కలిసి పనిచేయాలని చారిత్రాత్మక ‘లక్నో ఒప్పందం’ కుదుర్చుకున్నాయి.
నాగ్పూర్ సమావేశం (ప్రత్యేక సమావేశం)
1920
చరిత్ర గతిని మార్చిన అంశం (సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం):
మహాత్మా గాంధీ నేతృత్వంలోని సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమానికి (Non-Cooperation Movement) కాంగ్రెస్ ఇక్కడే పూర్తి ఆమోదం తెలిపింది. కాంగ్రెస్ కేవలం ఉన్నత వర్గాల సంస్థగానే కాకుండా, సామాన్య ప్రజల్లోకి (Mass Movementగా) వెళ్లడానికి ఇక్కడే పునాది పడింది. భాషా ప్రయుక్త ప్రాంతీయ కాంగ్రెస్ కమిటీలను ఏర్పాటు చేశారు.
లాహోర్ సమావేశం
1929
చరిత్ర గతిని మార్చిన అంశం (పూర్ణ స్వరాజ్ తీర్మానం):
బ్రిటిష్ వారి డొమినియన్ స్టేటస్ (స్వపరిపాలన) ప్రతిపాదనను తిరస్కరించి, కాంగ్రెస్ లక్ష్యం ‘పూర్ణ స్వరాజ్’ (సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యం) అని ప్రకటించింది. రావి నది ఒడ్డున త్రివర్ణ పతాకాన్ని ఎగురవేశారు. దీనివల్లనే 1930 జనవరి 26న మొదటి స్వాతంత్ర్య దినోత్సవంగా జరుపుకున్నారు (ఆ జ్ఞాపకార్థమే మన గణతంత్ర దినోత్సవం జనవరి 26న జరుపుకుంటాము).
కరాచీ సమావేశం
1931
చరిత్ర గతిని మార్చిన అంశం (ప్రాథమిక హక్కుల తీర్మానం):
స్వతంత్ర భారతదేశం ఎలా ఉండబోతోందో ప్రతిబింబిస్తూ ప్రాథమిక హక్కులు (Fundamental Rights) మరియు జాతీయ ఆర్థిక ప్రణాళికపై తీర్మానాలు ఆమోదించారు. మన రాజ్యాంగంలోని ప్రాథమిక హక్కుల భాగానికి ఈ సమావేశ నిర్ణయాలే పునాది. గాంధీ-ఇర్విన్ ఒప్పందాన్ని కూడా ఇక్కడే ఆమోదించారు.
క్విట్ ఇండియా (Quit India) :
చరిత్రను మార్చిన సమావేశాల లిస్టులో 1942 బొంబాయి సమావేశం యాడ్ చేయండి.
- 1942 బొంబాయి (గోవాలియా ట్యాంక్): ఇక్కడే గాంధీజీ ‘డూ ఆర్ డై’ (Do or Die) నినాదం ఇచ్చారు. ‘క్విట్ ఇండియా’ తీర్మానం ఇక్కడే ఆమోదించబడింది.
💡 TGPSC Special Point: INC మరియు తెలుగు వారి కనెక్షన్
- మొదటి తెలుగు అధ్యక్షుడు: 1891లో నాగ్పూర్లో జరిగిన సమావేశానికి పి. ఆనందాచార్యులు అధ్యక్షత వహించారు. కాంగ్రెస్కు అధ్యక్షత వహించిన తొలి తెలుగు వ్యక్తి ఈయనే.
- స్వాతంత్ర్యం తర్వాత తొలి సమావేశం: 1948 జైపూర్ సమావేశానికి భోగరాజు పట్టాభి సీతారామయ్య అధ్యక్షత వహించారు.
- కాకినాడ సమావేశం (1923): మౌలానా మహ్మద్ అలీ అధ్యక్షతన ఈ సమావేశం జరిగింది. తెలుగు నేలపై జరిగిన అతి ముఖ్యమైన జాతీయ సమావేశం ఇది.
- హైదరాబాద్ సంస్థానం లింక్: 1938 హరిపుర సమావేశంలోనే (సుభాష్ చంద్రబోస్) హైదరాబాద్ లాంటి స్వదేశీ సంస్థానాల ప్రజల పోరాటాలకు కాంగ్రెస్ అధికారికంగా మద్దతు ప్రకటించింది.
గుర్తుంచుకోవడానికి బెస్ట్ ట్రిక్స్ (Memory Tips)
చాలా సమావేశాలు ఉన్నందున కన్ఫ్యూజ్ అవ్వకుండా ఈ చిన్న లాజిక్స్ ఫాలో అవ్వండి:
- Trick 1: మొదటి 4 సమావేశాల ప్రదేశాలు (B-C-M-A)
- B – Bombay (1885)
- C – Calcutta (1886)
- M – Madras (1887)
- A – Allahabad (1888)
- Trick 2: మొదటి 4 సమావేశాల అధ్యక్షులు (W-D-B-G)
- W – W.C. Banerjee (మొదటి అధ్యక్షుడు)
- D – Dadabhai Naoroji (మొదటి పార్శీ అధ్యక్షుడు)
- B – Badruddin Tyabji (మొదటి ముస్లిం అధ్యక్షుడు)
- G – George Yule (మొదటి ఆంగ్ల/విదేశీ అధ్యక్షుడు)
- Trick 3: మహిళా అధ్యక్షులు (+8 సంవత్సరాల గ్యాప్) మూడు ముఖ్యమైన మహిళా అధ్యక్షుల సంవత్సరాలు గుర్తుపెట్టుకోవడానికి, మొదటి దానికి +8 కలపండి:
- 1917: అనీబిసెంట్ (మొదటి మహిళా అధ్యక్షురాలు – కలకత్తా)
- 1917 + 8 = 1925: సరోజిని నాయుడు (మొదటి భారతీయ మహిళా అధ్యక్షురాలు – కాన్పూర్)
- 1925 + 8 = 1933: నెల్లీ సేన్గుప్తా (కలకత్తా)
- Trick 4: జాతీయ గీతాలు – కలకత్తా కనెక్షన్ మన జాతీయ గీతం (జనగణమన – 1911) మరియు జాతీయ గేయం (వందేమాతరం – 1896) రెండూ మొదటిసారిగా పాడింది కలకత్తా సమావేశాల్లోనే!
TGPSC GS కోసం చదవాల్సిన బెస్ట్ బుక్స్ (Reference Books)
జనరల్ స్టడీస్ లో ఇండియన్ హిస్టరీ, ముఖ్యంగా జాతీయోద్యమం (National Movement) నుండి ఎక్కువ ప్రశ్నలు వస్తాయి. ఈ కింది పుస్తకాలు మీకు బాగా ఉపయోగపడతాయి:
- తెలుగు అకాడమీ (Telugu Academy): ఆధునిక భారతదేశ చరిత్ర (బి.ఏ/కాంపిటీటివ్ ఎగ్జామ్స్ ఎడిషన్). బేసిక్స్, ఫ్యాక్ట్స్ తప్పులు లేకుండా నేర్చుకోవడానికి ఇది ప్రామాణికం.
- సీనయ్య (Seenaiah) ఇండియన్ హిస్టరీ: తెలుగు మీడియం అభ్యర్థులకు ఇది చాలా పాపులర్. తెలంగాణ ఎగ్జామ్స్ ప్యాటర్న్ కి తగ్గట్టు కాన్సెప్ట్స్ మరియు బిట్స్ కవర్ చేస్తారు.
- Spectrum’s “A Brief History of Modern India” (Rajiv Ahir): ఇంగ్లీష్ మీడియం వాళ్ళకి బెస్ట్ ఆప్షన్. రివిజన్ చేయడానికి పుస్తకం చివరలో ఉండే అపెండిక్స్ టేబుల్స్ (Appendix tables) చాలా హెల్ప్ అవుతాయి.
- బిపిన్ చంద్ర (Bipin Chandra): భారతదేశ స్వాతంత్ర్య పోరాటం (India’s Struggle for Independence). మెయిన్స్ లాంటి డిస్క్రిప్టివ్ ఎగ్జామ్స్ కు లేదా కాన్సెప్టువల్ క్లారిటీ కోసం ఇది చదవాలి.
🔥 Limited Time Offer
TGPSC DY.EO Test Series
Master TV Education App
కేవలం ₹399/-
- 📘 Education Paper + GS: కంప్లీట్ టెస్ట్ సిరీస్ (విజయం) ప్రారంభం.
- 🎯 Exam-Oriented: పక్కా సిలబస్ ప్రకారం క్వాలిటీ ప్రశ్నలు.
- 📝 Practice & Analysis: ప్రతి టెస్ట్ తర్వాత ఖచ్చితమైన పెర్ఫార్మెన్స్ అనాలిసిస్.
- ⏳ Validity: మీ ఎగ్జామ్ పూర్తయ్యే వరకు పూర్తి యాక్సెస్ ఉంటుంది.